دانش‌پژوه سطح سه حوزه علمیه قم و پژوهشگر نقد وهابیت موسسۀ سراج منیر توحید.
چکیده
اختلاف میان وهابیت و تشیع غالباً در قالب مسائلی همچون امامت، توسل، استغاثه، تبرک و زیارت قبور مطرح می‌شود؛ درحالی‌که این اختلافات، ریشه در مبانی بنیادی‌تری دارد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی‌ـ‌تطبیقی، به بررسی کانون اصلی اختلاف وهابیت و تشیع در حوزه توحید و شرک می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اختلاف اساسی دو دیدگاه، نه صرفاً در مصادیقی مانند توسل و استغاثه، بلکه در تعریف مفاهیمی همچون ربوبیت، عبادت، الوهیت و معیار تشخیص توحید و شرک است. در دیدگاه وهابیت، برخی افعال خارق‌العاده و انتساب آن‌ها به‌غیر خدا، حتی با فرض اذن الهی، در قلمرو شرک قرار می‌گیرد؛ درحالی‌که در دیدگاه شیعه، معیار اصلی در توحید ربوبی، استقلال و بی‌نیازی ذاتی در مالکیت و تأثیر است. همچنین در توحید عبادی، صرف خضوع یا انجام اعمالی همچون دعا و استعانت، بدون اعتقاد به ربوبیت و استقلال غیر خدا، عبادت و شرک تلقی نمی‌شود. براین‌اساس، مقاله نتیجه می‌گیرد که بسیاری از منازعات مصداقی و اتهامات شرک، برخاسته از اختلافی بنیادی در مبانی توحید و شرک است و نقد اندیشه وهابیت، پیش از ورود به مسائل فرعی، نیازمند بررسی و نقد همین مبانی است.
