مجله سراج منیر

مجله سراج منیر

بررسی تطبیقی حقیقت توحید ربوبی از منظر علامه طباطبایی و سلطان العمیری

نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسنده
دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه فردوسی مشهد.
چکیده
در این مقاله، به تفسیر علامه طباطبایی از مفهوم ربوبیت و نقد و بررسی دیدگاه سلطان العمیری در موضوع توحید ربوبی پرداخته شده است. علامه طباطبایی با تأکید بر قید استقلال در صفات ربوبی، مالکیت و تدبیر مستقلانه خداوند را به‌عنوان معیار اصلی ربوبیت معرفی می‌کند و بر این باور است که هرگونه تصور از تأثیر مستقل برای غیرخداوند، منجر به شرک ربوبی می‌گردد. ایشان با استناد به آیات قرآن، ملاک شرک را باور به استقلالیت غیرخدا می‌داند و معتقد است که مشرکان، به علت اعتقاد به تأثیر ذاتی معبودهای خود، دچار شرک ربوبی شده‌اند. اما سلطان العمیری هر چند در ظاهر استقلالیت، کمال، اطلاق و استغنا را قید ربوبیت بر شمرده است، اما با تقسیم ربوبیت به اصول و فروع ربوبیت، معتقد است همان باور به صفات کلان خداوند اصل ربوبیت است و عقیده دارد مشرکان در اصول ربوبیت موحد بوده‌اند و تنها در جزئیات دچار انحراف شده‌اند. با این حال، نقدهایی به دیدگاه العمیری مطرح شده است: 1. العمیری استقلال را به‌عنوان تنها ملاک ربوبیت به حساب نیاورده است؛ 2. دلایل وی در بیان عقیدۀ مشرکان نادرست است، نتیجه‌گیری این مقاله به روش توصیفی‌تحلیلی نشان می‌دهد که دیدگاه علامه طباطبایی منطبق بر قرآن است و حقیقت ربوبیت متکی بر باور به استقلالیت در تأثیرات است.
کلیدواژه‌ها